Adoptie
Thomas Bakker wordt op 10 mei 2022 geboren in Amsterdam en ingeschreven in de BRP. In 2024 wordt een verzoek tot adoptie ingediend door Jan en Lisa van der Berg, bij wie Thomas al geruime tijd verblijft. De rechtbank Amsterdam wijst de adoptie toe op 1 oktober 2024. Na het verstrijken van de beroepstermijn wordt het vonnis op 1 november 2024 onherroepelijk. Vijf dagen later draagt Thomas officieel de naam Van der Berg.
Dit voorbeeld introduceert twee nieuwe thema's. Het eerste is een juridisch proces dat een verplichte wachttijd kent voordat het van kracht wordt — en dat creëert een karakteristiek bitemporaal patroon. Het tweede is een ontwerpvraag: wanneer één administratieve handeling meerdere gegevens tegelijk wijzigt, hoe modelleer je dat dan als gevolgen?
Aanleiding: adoptie in het Nederlandse recht
Adoptie is geregeld in Boek 1 BW, artikel 227 e.v.. Een adoptie wordt uitgesproken door de rechter en treedt niet onmiddellijk in werking. Na de uitspraak geldt een beroepstermijn van 30 dagen. Pas als die termijn verstreken is zonder dat hoger beroep is ingesteld — of als het hoger beroep ongegrond is verklaard — wordt het vonnis onherroepelijk. Dat moment is het juridische tijdstip waarop de adoptie van kracht wordt.
Dit is het geldigheidstijdstip in de BRP: niet de datum van de uitspraak, maar de datum
waarop het vonnis onherroepelijk werd.
Verwerking
Stap 1 — Burgerlijke Stand
Command: MaakAdoptieAkteOp
Na het onherroepelijk worden van het vonnis maakt de Ambtenaar Burgerlijke Stand een adoptie-akte op. Dit is een wettelijk verplicht document dat wordt opgenomen in het register van geboorten. De akte vermeldt de nieuwe naam, de adoptieouders en de datum waarop het vonnis onherroepelijk werd.
| Gegeven | Waarde |
|---|---|
aktenummer | 2024-AMS-3104 |
nieuweGeslachtsnaam | van der Berg |
adoptieouders | Jan van der Berg, Lisa van der Berg |
datumVonnisOnherroepelijk | 2024-11-01 |
geldigheidstijdstip | 2024-11-01 — datum waarop adoptie van kracht werd |
Gevolg: AdoptieAkteOpgemaakt
De Burgerlijke Stand publiceert AdoptieAkteOpgemaakt. Dit gevolg is de trigger voor de
Bevolkingsregistratie.
AdoptieAkteOpgemaaktGeboorteAkteOpgemaaktStap 2 — Bevolkingsregistratie
Trigger: AdoptieAkteOpgemaakt
De Bevolkingsregistratie ontvangt de adoptie-akte en verwerkt die als aanleiding om de persoonsregistratie bij te werken. Een adoptie raakt meerdere gegevens tegelijk:
- Naam: Thomas draagt voortaan de geslachtsnaam van de adoptieouders
- Adres: Thomas woont bij de adoptieouders op een ander adres
- Gezag: de adoptieouders zijn de juridische ouders
Gevolg: PersoonGeadopteerd
De Bevolkingsregistratie publiceert één gevolg dat alle drie de wijzigingen omvat. Dit is
een bewuste ontwerpkeuze: PersoonGeadopteerd encapsuleert de naam-, adres- en gezagswijziging
als onderdelen van één administratieve handeling. Hierbij blijft de samenhang behouden.
Er is ook een alternatief waarbij naast PersoonGeadopteerd drie afzonderlijke gevolgen worden
geproduceerd: NaamGewijzigd, AdresGewijzigd en GezagGewijzigd. De samenhang gaat hiermee
deels verloren — merk op dat het adresgevolg hier AdresGewijzigd heet en niet Verhuizing,
omdat de intentie (adoptie) niet meer in het gevolg zelf zichtbaar is. Tegelijkertijd maakt deze
aanpak het mogelijk om wijzigingen selectief door te geven aan afnemers die de adoptie zelf niet
mogen zien.
Bij adoptie is dat geen technische keuze maar een wettelijke eis: het BRP-stelsel beperkt welke
afnemers mogen weten dat een persoon geadopteerd is. Een afnemer zonder autorisatie voor
adoptiegegevens ontvangt wel NaamGewijzigd, maar niet PersoonGeadopteerd — en weet dus
niet waarom de naam veranderde.
Twee tijdstippen, twee vragen
| Tijdstip | Vraag | Waarde in dit voorbeeld |
|---|---|---|
| Geldigheidstijdstip | Wanneer werd de adoptie juridisch van kracht? | 1 november 2024 |
| Gevolgtijdstip | Wanneer wist het systeem dat de adoptie van kracht was? | 5 november 2024 |
De vier dagen tussen geldigheidstijdstip en gevolgtijdstip zijn het gevolg van de verwerkingstijd: het vonnis werd onherroepelijk op 1 november, maar de ABS maakte de akte pas op 5 november op en de BRP werd diezelfde dag bijgewerkt.
Wat de geschiedenis bewaard blijft
Net als bij de correctie blijft de eerdere registratie intact. Thomas heette bij geboorte Bakker en was ingeschreven op Keizersgracht. Dat feit verdwijnt niet — het is alleen niet meer de actuele situatie:
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Hoe heette Thomas op 1 juni 2022? | Thomas Bakker |
| Hoe heet Thomas vandaag? | Thomas van der Berg |
| Hoe heette Thomas op 1 juni 2022, zoals nu bekend? | Thomas Bakker |
De adoptie verandert de toekomstige situatie, maar herschrijft niet het verleden. In het diagram
staat het "Inschrijving"-moment op een ander geldigheidstijdstip dan het "Adoptie"-moment —
beide zijn actueel voor hun eigen geldigheidsperiode.
Hieronder staan beide varianten naast elkaar. Het scenario is identiek; alleen de modelleringskeuze verschilt.
Geëncapsuleerd
In deze variant produceert de handler één PersoonGeadopteerd dat alle wijzigingen omvat.
PersoonGeadopteerdPersoonGeadopteerdBsnToegewezenBsnToegewezenPersoonIngeschrevenInBRPPersoonIngeschrevenInBRPPersoonGeadopteerdMulti-gevolgen
In deze variant zijn PersoonGeadopteerd (verborgen) én drie granulaire gevolgen zichtbaar.
Afnemers zonder adoptie-autorisatie ontvangen alleen de granulaire gevolgen.
GezagGewijzigdAdresGewijzigdNaamGewijzigdGezagGewijzigdAdresGewijzigdNaamGewijzigdPersoonGeadopteerd (verborgen)BsnToegewezenBsnToegewezenPersoonIngeschrevenInBRPPersoonIngeschrevenInBRPGezagGewijzigd